Otobüs Şoförü Nasıl Olunur, Ehliyet, SRC, Psikoteknik
Önce B sınıfı ehliyetiniz olur, 24 yaşını bitirince D sınıfına geçersiniz. Sonra yurt içi için SRC 2 ya da yurt dışı için SRC 1 alır, psikoteknik değerlendirmeye girip raporu psikiyatri muayenesinden geçirirsiniz. İstanbul'da şehir içi hatta çalışacaksanız bunlara İBB şoför kartı da eklenir.
Otobüs ehliyeti kaç yaşında alınır?
Otobüs D sınıfı sürücü belgesiyle kullanılır ve bu sınıf 24 yaşını bitirmiş adaylara verilir. Başvurabilmek için elinizde en az B sınıfı ehliyet olmalıdır, arada C ya da D1 almak zorunlu değildir. D sınıfı minibüsü de kapsar.
İnternette farklı yaş sınırlarına rastlayabilirsiniz. Eskiden Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin şoförlerle ilgili 34. maddesi iki ayrı bentte yaş koşulu arıyordu, bu bentler 16 Mayıs 2026 tarihli değişiklikle yürürlükten kalktı. Bugün alt sınırı uygulamada ehliyet yaşı belirliyor, işverenin ya da şoför kartının ek bir yaş şartı varsa ilan metninde ve e-TUHİM'de yazar.
24 yaşını beklerken minibüsle başlanır mı?
Başlanır. D1 sınıfı ehliyet 21 yaşında alınabilir ve minibüs sürme hakkı verir. Yolcu taşımak için istenen SRC 2 ile psikoteknik raporu minibüste de aynıdır.
24 yaşına geldiğinizde D sınıfı için yeniden kursa ve sınava girersiniz. Bu geçişte SRC belgeniz de raporunuz da geçerli kalır, çünkü ikisi ehliyet sınıfına değil kişiye bağlıdır. Raporun beş yılı dolmadıysa yeni bir teste gerek olmaz.
SRC 1 mi, SRC 2 mi almalı?
Yalnızca yurt içinde çalışacaksanız SRC 2 yeter. Yurt dışına sefer yapan bir firmaya girecekseniz SRC 1 gerekir ve SRC 1 alan kişi SRC 2'yi de almış sayılır, tersi geçerli değildir. İleride uluslararası hatta geçmeyi düşünen aday doğrudan SRC 1 alarak ikinci bir kurstan kurtulur.
Belge MEB'e bağlı özel ulaştırma hizmetleri kurslarında eğitim ve sınavla alınır. 1 Mayıs 2026'dan beri tek bir teorik sınav yapılıyor, 100 üzerinden 60 alan geçiyor ve toplam 8 hakkınız var. Kurs psikoteknik raporu veremez, psikoteknik merkezi de SRC düzenleyemez.
Psikoteknik raporu hangi aşamada alınır?
SRC kursuna yazılırken rapor istenmez, belge düzenlenirken de 66 yaşın altındaki sürücüden aranmaz. Ama ücretli yolcu taşımaya başlamadan önce raporun e-Devlet'te geçerli görünmesi gerekir. Bu nedenle çoğu aday teste kurs devam ederken girer.
Ticari araç kullanan şoför bu raporu her beş yılda bir yeniler. Yenilemede 12 testin tamamı baştan yapılır ve rapor yine psikiyatri muayenesinden geçer. Muayene için rapor tarihinden itibaren 45 gününüz vardır, süreyi kaçıran kişi 6 ay yeniden teste kabul edilmez.
Adım adım yol haritası
Bazı adımlar bir öncekinin bitmesini bekler, SRC ile psikoteknik ise birbirini beklemez. Aşağıdaki sıra sıfırdan başlayan biri içindir.
Belediye hattı ile özel firma arasında ne fark var?
Belgelerin özü aynıdır, değişen kontrolü kimin yaptığıdır. İstanbul'da belediye hattında ya da özel halk otobüsünde çalışacak şoför İBB'nin Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesini alır. 1 Kasım 2025'ten beri ilk kez belge alanlar için 5 günlük eğitim zorunludur ve otobüs şoförleri de bu kapsamdadır.
Kamu ve belediye şirketlerinin ilanları yaş, ehliyet yılı ve deneyim için mevzuattaki alt sınırdan daha yüksek şartlar koyabilir. Şehirler arası firmada ise günü sefer bildirimi belirler. Firma her seferde plakayı, şoförü ve yolcuları Bakanlığın sistemine yazar, şoför bilgisi mücbir sebep dışında değiştirilemez ve aynı şoför çakışan iki sefere yazılamaz.
Takograf kartı neden başkasına verilmez?
Takograf zorunlu olan otobüste şoför, kendi adına düzenlenmiş kartla araç kullanır. Kartı başkasına verdiğiniz ya da başkasının kartıyla sürdüğünüz tespit edilirse iki sürücünün de SRC belgesi iptal edilir. Taşıtın kayıtlı olduğu firmaya da her ihlal için 75 uyarma öngörülmüştür.
Raporunuz ne kadar yeni olursa olsun, SRC belgesi iptal edilmiş bir şoför yolcu alamaz. Yani yıllarca uğraşıp topladığınız belgelerden biri, kısa bir kolaylık uğruna hepsini işlevsiz bırakabilir.
Rapor için merkeze gelirken
Kaynarca'daki merkezimiz İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlıdır, testleri sorumlu psikoloğumuz uygular ve raporu imzalar. Otobüs adayına ayrı bir sınav yapılmaz, bütün ticari sürücülerle aynı testlere girersiniz. Uykunuzu almış olarak gelmeniz, sonucun gerçek performansınıza yakın çıkmasını sağlar.
Rapor e-imzalı düzenlenir ve psikiyatri muayenesinden sonra e-Devlet'ten sorgulanabilir. İşveren de denetim ekipleri de bu kayda bakar. 66 yaşından sonra çalışmayı sürdürmek isteyen şoför için aynı rapor, sağlık raporuyla birlikte SRC'nin 69 yaşına kadar geçerli tutulmasının koşuludur.
Yirmi yılı aşkın süredir sürücü eğitimi veren bir ileri ve güvenli sürüş teknikleri uzmanıdır. İçerikler sorumlu psikoloğumuz tarafından incelenir; 2918 ve 7574 sayılı Kanunlara göre güncel tutulur.
